AI Act określa unijne zasady dotyczące sztucznej inteligencji, w skrócie AI, i przyda Ci się, gdy budujesz aplikację z takimi funkcjami albo wykorzystujesz takie narzędzia w swojej działalności.
Oddziel narzędzie od produktu
Wiertarka pomaga zbudować szafę, ale gotowa szafa nie staje się przez to elektronarzędziem. Podobnie aplikacja napisana z pomocą sztucznej inteligencji nie musi sama być systemem AI. Rozróżnienie sposobu budowy od działania gotowego produktu oszczędzi Ci wielu niepotrzebnych obaw.
Jeśli kreator przygotował zwykły kalendarz rezerwacji boiska, a kalendarz tylko zapisuje terminy według stałych zasad, sama pomoc AI przy pisaniu kodu nie przesądza o objęciu produktu definicją systemu AI. Inaczej wygląda program, który analizuje wiadomości i sam proponuje odpowiedzi. Ostateczna odpowiedź dotycząca kwalifikacji produktu zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik.
System AI w rozumieniu przepisów jest systemem maszynowym, który z danych wejściowych wyprowadza wyniki, takie jak przewidywania, treści, rekomendacje lub decyzje, przy określonym poziomie autonomii. Sam napis „inteligentny” w nazwie nie rozstrzyga klasyfikacji. Ostateczna odpowiedź dotycząca definicji zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Definicje w art. 3 AI Act.
Opis uwzględnia stan na 30 października 2026 roku. AI Act to rozporządzenie UE 2024/1689, którego wymagania zaczęły obowiązywać etapami i zostały zmienione pakietem AI Omnibus. Nie korzystaj z tabeli terminów zapisanej podczas pierwszej prezentacji ustawy bez sprawdzenia aktualizacji.
Na początek wypisz wszystkie miejsca korzystające z AI. Oddziel pomoc przy budowie, wewnętrzną obsługę firmy i funkcje udostępniane klientom. Dla każdej pozycji zapisz, kto wpisuje dane, jaki wynik powstaje i co człowiek robi z tym wynikiem.
Sprawdź aktualne terminy
Harmonogram przypomina kilka osobnych terminów odbioru budynku. Przesunięcie odbioru jednego piętra nie oznacza przesunięcia wszystkich pozostałych prac. W AI Act osobne daty dotyczą między innymi zakazanych praktyk, modeli ogólnego przeznaczenia, przejrzystości i systemów wysokiego ryzyka.
| Obszar | Termin istotny dla planowania |
|---|---|
| Pierwotne zakazy praktyk i przepisy o kompetencjach AI | Stosowanie rozpoczęło się 2 lutego 2025 roku |
| Przepisy o modelach ogólnego przeznaczenia | Zasadniczo od 2 sierpnia 2025 roku, z przepisami przejściowymi |
| Większość pozostałych przepisów | Zasadniczo od 2 sierpnia 2026 roku |
| Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III | Od 2 grudnia 2027 roku po zmianach |
| Systemy wysokiego ryzyka związane z produktami z załącznika I | Od 2 sierpnia 2028 roku po zmianach |
AI Omnibus wszedł w życie 27 lipca 2026 roku, więc przesunięcie dat wysokiego ryzyka jest już elementem obowiązujących zmian, a nie samą zapowiedzią. Ostateczna odpowiedź dotycząca terminu właściwego dla Twojego systemu zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Informacja Komisji o wejściu zmian w życie.
Przepisy przejściowe mogą zależeć od momentu wprowadzenia systemu lub modelu na rynek. Szczególne terminy dotyczą również technicznego oznaczania treści generowanych przez określone istniejące systemy. Nie traktuj ich jako ogólnego odroczenia informowania człowieka, że rozmawia z AI; ostateczna odpowiedź zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Harmonogram Komisji Europejskiej.
Zapisz w dokumentacji datę sprawdzenia przepisów oraz źródło. Przed uruchomieniem nowej funkcji sprawdź ponownie jej rolę i kategorię. Sama data założenia firmy nie daje jednej odpowiedzi dla wszystkich przyszłych zastosowań.
Ustal rolę w łańcuchu
Wyobraź sobie producenta silnika, firmę budującą samochód i przedsiębiorstwo używające samochodu do dostaw. Korzystają z tego samego rozwiązania, ale odpowiadają za inne rzeczy. Podobnie dostawca modelu AI, właściciel aplikacji oraz firma używająca gotowej aplikacji mogą mieć różne obowiązki.
Dostawcą systemu może być podmiot, który go opracowuje lub zleca opracowanie i wprowadza pod własną nazwą. Podmiot stosujący używa systemu pod swoją kontrolą w działalności objętej przepisami. Ostateczna odpowiedź dotycząca Twojej roli zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Role zdefiniowane w AI Act.
Kupienie dostępu do zewnętrznego modelu nie oznacza, że dostawca załatwił wszystkie obowiązki Twojego produktu. Ty ustalasz ekran, zastosowanie, odbiorców i sposób wykorzystania odpowiedzi. Jeśli sprzedajesz szkołom narzędzie do oceny uczniów pod własną nazwą, analizujesz również cały ten system.
Model ogólnego przeznaczenia to model nadający się do wielu różnych zadań, a nie tylko jednej wąskiej funkcji. Zwykłe korzystanie z takiego modelu przez połączenie między usługami nie czyni Cię automatycznie jego producentem. Istotne modyfikacje i zmiany przeznaczenia wymagają jednak ponownej oceny; ostateczna odpowiedź zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik.
Zbierz dokumentację dostawcy dotyczącą ograniczeń, zalecanych zastosowań oraz obsługi błędów. Ustal, jak dowiesz się o zmianie wersji i zakończeniu wsparcia. Gdy narzędzie z dnia na dzień inaczej interpretuje polecenia, Twoi klienci nadal kontaktują się z Tobą.
Przygotuj prosty opis: „Nasza aplikacja przyjmuje tekst ogłoszenia, przekazuje go wskazanej usłudze i pokazuje propozycję poprawy, którą użytkownik zatwierdza”. Taki opis pomaga prawnikowi znacznie bardziej niż deklaracja „korzystamy z AI, ale tylko trochę”.
Oceń rzeczywiste zastosowanie
Ten sam mechanizm generowania tekstu może poprawiać przecinki w CV albo oceniać kandydatów do pracy. Pierwszy przypadek pomaga autorowi dokumentu, a drugi wpływa na szanse innych osób. W ocenie ryzyka znaczenie ma przeznaczenie i skutek, nie tylko nazwa użytego modelu.
Załącznik III obejmuje określone zastosowania w obszarach takich jak zatrudnienie, edukacja i dostęp do wybranych podstawowych usług. Nie każda aplikacja szkolna automatycznie jest systemem wysokiego ryzyka, ale ocenianie wyników nauki lub decydowanie o przyjęciu wymaga szczególnej analizy. Ostateczna odpowiedź dotycząca klasyfikacji zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Zasady klasyfikacji z art. 6.
| Pomysł | Co przeanalizować |
|---|---|
| Poprawianie stylu CV | Czy użytkownik sam wybiera końcową treść |
| Ranking kandydatów | Jak wynik wpływa na rekrutację |
| Układanie ćwiczeń językowych | Czy system tylko proponuje materiał, czy ocenia ucznia |
| Pomocnik rezerwacji boiska | Czy odpowiada na pytania, czy podejmuje inne decyzje |
| Analiza nagrania pracownika | Czy system wnioskuje o emocjach lub cechach osoby |
Art. 6 przewiduje warunkowe wyjątki dla niektórych zastosowań z załącznika III, ale nie wystarczy nazwać funkcji „pomocniczą”. Szczególne znaczenie ma profilowanie, czyli automatyczna ocena cech lub zachowania osoby. Ostateczna odpowiedź dotycząca wyjątku zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik.
Ręczne zatwierdzanie wyniku nie jest samo w sobie dowodem sensownego nadzoru. Sprawdź, czy człowiek ma czas, informacje i uprawnienie, żeby odrzucić rekomendację. Jeśli pracownik naciska „zaakceptuj” bez przeczytania wyniku, faktyczny wpływ automatu może być znacznie większy niż opisujesz.
Rozpoznaj zakazy i przejrzystość
Niektórych zastosowań nie naprawia dodanie zgody lub ostrzeżenia w regulaminie. Art. 5 obejmuje między innymi określone szkodliwe praktyki manipulacyjne, wykorzystywanie podatności osób i rozpoznawanie emocji w pracy lub edukacji, z przewidzianymi wyjątkami. Ostateczna odpowiedź dotycząca zakazu zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Katalog zakazanych praktyk.
Zmiany z 2026 roku rozszerzyły zakazy także o określone systemy tworzące intymne materiały bez wymaganej zgody oraz materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci. Nie traktuj określenia „generator obrazów” jako wystarczającego opisu ryzyka produktu. Ostateczna odpowiedź dotycząca zakresu zakazów zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik.
Przy systemie rozmawiającym z człowiekiem art. 50 zasadniczo wymaga poinformowania o kontakcie z AI, chyba że jest to oczywiste w danych okolicznościach. Umieść jasną informację przy rozpoczęciu rozmowy, zamiast zostawiać ją wyłącznie w dokumentach. Ostateczna odpowiedź dotycząca obowiązku informacyjnego zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Obowiązki przejrzystości.
Osobne reguły dotyczą technicznego oznaczania treści syntetycznych oraz ujawniania określonych sztucznie wygenerowanych materiałów. Deepfake oznacza materiał naśladujący rzeczywiste osoby lub zdarzenia w sposób mogący wyglądać autentycznie. Ostateczna odpowiedź dotycząca oznaczenia, wyjątków i terminu zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik.
W aplikacji szkoły językowej napisz po prostu, że odpowiedzi przygotowuje AI i gdzie zgłosić błędny wynik. Nie przedstawiaj automatu jako konkretnego nauczyciela. Komunikat ma pomagać odbiorcy podjąć decyzję, a nie wymagać znajomości numerów artykułów.
Przygotuj zespół i próby
Art. 4 po zmianach wymaga działań wspierających rozwój kompetencji AI osób obsługujących system w Twoim imieniu. Nie nakazuje zagwarantowania każdemu konkretnego poziomu wiedzy ani zakupu jednego urzędowego certyfikatu. Ostateczna odpowiedź dotycząca odpowiedniego zakresu działań zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Aktualne brzmienie art. 4.
W małym projekcie zacznij od wspólnego przejścia przez rzeczywiste zadania. Pokaż, jakie dane wolno wprowadzać, kiedy sprawdzać odpowiedź i jak zgłosić problem. Osoba obsługująca klientów potrzebuje rozumieć ograniczenia narzędzia, nawet jeśli nie zajmuje się jego budową.
Przygotuj zestaw prób obejmujących niepełne polecenia, literówki, sprzeczne informacje i pytania spoza zakresu. Dla pomocnika szkoły sprawdź, czy wymyśla ceny kursów albo obiecuje przyjęcie do grupy. Dla generatora CV sprawdź, czy dopisuje doświadczenie, którego użytkownik nie podał.
Zachowaj datę próby, wersję rozwiązania, oczekiwany rezultat oraz otrzymaną odpowiedź. Nie potrzebujesz do tego rozbudowanego programu. Ważniejsze, żeby po zmianie dostawcy powtórzyć te same przypadki i zobaczyć różnicę.
Ustal sposób zatrzymania wadliwej funkcji bez wyłączania całej aplikacji. Gdy pomocnik zaczyna podawać błędne terminy, możesz tymczasowo skierować użytkownika do zwykłego kalendarza. Zapisz też, kto podejmuje taką decyzję i jak dociera do osób obsługujących zgłoszenia.
Te działania są praktyką zarządzania produktem, a nie automatycznym dowodem spełnienia wszystkich wymagań dla wysokiego ryzyka. Jeżeli Twoja funkcja do niego należy, przygotowania obejmują szerszy zakres dokumentacji, oceny zgodności i nadzoru; ostateczna odpowiedź zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik.
Zaplanuj odpowiedzialność i koszty
AI Act nie ustanawia jednej opłaty za dodanie AI do aplikacji. Koszt pracy zależy od roli, kategorii systemu i tego, jakie dokumenty oraz zabezpieczenia już masz. Rozdziel koszt konsultacji prawnej, przygotowania technicznego i bieżącego sprawdzania działania.
Art. 99 przewiduje górne limity kar, między innymi do 35 mln euro lub 7% światowego rocznego obrotu za zakazane praktyki, do 15 mln euro lub 3% za wskazane inne naruszenia oraz do 7,5 mln euro lub 1% za nieprawidłowe informacje przekazywane właściwym podmiotom. Dla przedsiębiorstw zasadniczo znaczenie ma wyższy limit, a dla małych i średnich przedsiębiorstw stosuje się szczególną zasadę niższego limitu w objętych nią przypadkach. Ostateczna odpowiedź dotycząca sankcji zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik. Limity i zasady kar.
To maksymalne pułapy, a nie cennik każdej pomyłki. Wysokość konkretnej sankcji zależy od przewidzianych prawem okoliczności. Ostateczna odpowiedź dotycząca odpowiedzialności w konkretnej sprawie zależy od indywidualnej sytuacji i potwierdza ją prawnik.
Do konsultacji przygotuj działający pokaz, opis odbiorców, listę dostawców, przykładowe wyniki i sposób ich zatwierdzania. Dopisz planowane zmiany, zwłaszcza przejście od podpowiadania do automatycznego decydowania. Dzięki temu rozmowa dotyczy rzeczywistego produktu.
Zaplanuj ponowną ocenę przy zmianie przeznaczenia. Generator ćwiczeń, który zaczyna wyznaczać oceny końcowe, nie jest już tym samym zastosowaniem. Zachowaj wcześniejsze ustalenia, ale nie traktuj ich jako zgody na dowolną przyszłą funkcję.
Podsumowanie w pięciu punktach
- Oddziel używanie AI podczas budowy od działania AI w gotowym produkcie.
- Ustal rolę swojej firmy i rzeczywiste zastosowanie każdej funkcji.
- Korzystaj z harmonogramu uwzględniającego zmiany z 2026 roku.
- Sprawdź zakazy, przejrzystość, kompetencje zespołu i nadzór nad wynikami.
- Wracaj do oceny prawnej przy zmianie przeznaczenia aplikacji.
Co dalej
Przeczytaj „RODO”, aby osobno ocenić dane przekazywane do usług AI. Temat „Regulamin i polityka prywatności” pomoże opisać odbiorcom zakres działania aplikacji i jej ograniczenia.